و چون در نتيجهء انتشار علوم مادى و طبيعى پايهء ايمان و اعتقاد مردم نيز سست گشته و احكام دين و تعليمات اخلاقى نيز قدرت و نفوذ خود را كم كرده و از دست داده است ، بنابراين تودهء ملّت به زودى مغلوب پنجهء قواى حيوانى مىگردد و چون نه مانع خارجى و نه رادع باطنى مانند وجدان در جلوى خود مىبيند خود را به كلى تسليم ديو شهوت و فواحش مىسازد و اين حال طورى تا اعماق دل و ريشهء مغز او نفوذ مىرساند كه اساساً نه تنها از دين و مذهب و مكارم اخلاق روگردان مىشود ، بلكه اينها را جزو خرافات و اوهام مىشمارد و اعتقاد به خداوند و ايمان به وجود احكام آسمانى و هدايت فرستادگان خدا و وجود نواميس روحى و باطنى و وجدانى را قصه و افسانه مىپندارد و بىدينى و افراط در هوسرانى و آزادى در فحشا و صرف مسكرات را از شرايط تربيت و آزادى و تمدن و كمال مىشمارد و مايهء افتخار و امتياز خود مىانگارد . نهم : در نتيجهء اين حالات و اوضاع سياسى و اجتماعى و دينى ، آتش مقدس آسمانى يعنى وجدان اخلاقى در كانون دل تودهء ملّت خاموش مىگردد و آن آمر باطنى يعنى عقل خدايى كه نگهبان و دارندهء نظم و آسايش انسان مىباشد در پس پردهء يأس و نوميدى پنهان مىماند و ميدان تسلّط و حكمرانى را به نفس حيوانى بازمىگذارد . آنگاه روح علوى و ملكوتى انسان كه رهنماى حقيقى اوست از اجراى وظايف خود نااميد گشته دم فرو مىبندد و انسان به حال حيوان باركش و بلكه بدتر از آن مىافتد ، زندگانى را عبارت از پيروى كوركورانهء تمايلات طبيعت حيوانى خود مىداند و فقط براى تسكين هوا و هوس خود كار مىكند و تنها از ترس پليس و محكمه و حبس و زجر ، خوددارى از دزدى و ظلم و غارت و تقلّب و خيانت مىنمايد ، نه براى اين كه اين حال به خودى خود بد است و شايستهء مقام و شرافت انسانى او نيست .